Serat wedhatama pupuh sinom
Serat wedhatama kuwi salah
siji serat anggitane Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Arya Sri Mangkunegara IV.
Serat wedhatama duweni limang pupuh yaiku: Pangkur, Sinom, Pocung, Gambuh,
Kinanthi. Tembung serat duweni teges “tulisan”, dene tembung wedhatama duweni
teges “piwulang luhur”. Serat wedhatama pupuh sinom dumadi saka 18 pada kang
ngemot piwulang luhur. Tembang-tembang ana ing serat wedhatama kaiket dening
paugeran guru lagu, guru gatra, lan guru wilangan.
Gatekna
pada tembang ing ngisor iki!
Nu-la-dha la-ku u-ta-ma (8 a)
Tum-ra-pe wong ta-nah ja-wi (8 i)
Wong a-gung ing ngek-si-gan-da (8 a)
Pa-nem-ba-han se-no-pa-ti (8 i)
Ka-pa-ti a-mar-su-di (7 i)
Su-da-ning ha-wa lan nep-su (8 u)
Pi-nep-su ta-pa bra-ta (7 a)
Ta-na-pi ing-si-yang rat-ri (8 i)
a-me-ma-ngun kar-ye-nak tyas ing sa-sa-sa (12 a)
Saka
pada kuwi bisa didudut yen paugerane tembang macapat sinom yaiku:
Guru Lagu: dhong dhing ana ing piungkasane
gatra, utawa tibaning swara ana ing pungkasane gatra. Ing pada kuwi katulis
kanthi garis ngisor lan ditulis kandel
Guru Gatra: cacahe gatra saben sapada. Ing
pada kuwi yaiku wiwit gatra/baris nuladha laku utama nganti gatra amemangun
karyenak tyasing sasama.
Guru Wilangan: cacahing wanda/suku kata saben
sagatra. Ing pada kuwi katulis kanthi benggang – (strip)