09/04/21

 Serat wedhatama pupuh sinom

Serat wedhatama kuwi salah siji serat anggitane Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Arya Sri Mangkunegara IV. Serat wedhatama duweni limang pupuh yaiku: Pangkur, Sinom, Pocung, Gambuh, Kinanthi. Tembung serat duweni teges “tulisan”, dene tembung wedhatama duweni teges “piwulang luhur”. Serat wedhatama pupuh sinom dumadi saka 18 pada kang ngemot piwulang luhur. Tembang-tembang ana ing serat wedhatama kaiket dening paugeran guru lagu, guru gatra, lan guru wilangan.

Tembang sinom anggitane Kanjeng Sunan Giri Kedhaton, duweni sasmita (pratandha) kayata: anom, taruna, srinata, ron kamal (godhong asem), pangrawit, logondhang. Sing dikarepake yaiku pucuke godhong sing isih kecut. Dene watake tembang sinom yaiku wantah (katon kaya ing salugune), tresna asih, canthas, trengginas. Cocok kanggo bab-bab kang sarwa lincah, nggambarake sipat kang cukat trengginas, lsp. Tembang sinom kuwi maksude enom, nggambarake wayah enom, watake golek pangalembana utawa grapyak, luwes, gampang srawung.

Gatekna pada tembang ing ngisor iki!

Nu-la-dha la-ku u-ta-ma   (8 a)

Tum-ra-pe wong ta-nah ja-wi  (8 i)

Wong a-gung ing ngek-si-gan-da  (8 a)

Pa-nem-ba-han se-no-pa-ti  (8 i)

Ka-pa-ti a-mar-su-di  (7 i)

Su-da-ning ha-wa lan nep-su  (8 u)

Pi-nep-su ta-pa bra-ta  (7 a)

Ta-na-pi ing-si-yang rat-ri  (8 i)

a-me-ma-ngun kar-ye-nak tyas ing sa-sa-sa  (12 a)

Saka pada kuwi bisa didudut yen paugerane tembang macapat sinom yaiku:

Guru Lagu: dhong dhing ana ing piungkasane gatra, utawa tibaning swara ana ing pungkasane gatra. Ing pada kuwi katulis kanthi garis ngisor lan ditulis kandel

Guru Gatra: cacahe gatra saben sapada. Ing pada kuwi yaiku wiwit gatra/baris nuladha laku utama nganti gatra amemangun karyenak tyasing sasama.

Guru Wilangan: cacahing wanda/suku kata saben sagatra. Ing pada kuwi katulis kanthi benggang – (strip)

Diberdayakan oleh Blogger.